Autoritet

Često ili gotovo uvijek neko ima problem sa autoritetom, odnosno podcinjavanjem pred nekom izrazenom snagom koja je utkana u jednu ili vise sfera vlastitog zivota.

Odmah pomislimo na autoritet u porodici, na radnom mjestu, pa ako hocete i drzavni autoritet kao opsti objedinjavajuci nivo zivota jedne zajednice . Podsjeticu da autoritet samo postoji u ODNOSIMA izmedju pojedinaca i grupa ljudi, i moze imati vise oblika (javni, harizmatski, legalni itd).

Autoritet je bezrezervno uslov da se danas zivi u bilo kom obliku zajednistva. On podrazumijeva i moc i vodjstvo, a moze se steci licnom sposobnoscu i umijecem ili postavljanjem na mjesto odlucivanja, na kom obavezno autoritet posjeduje sudbinu podredjenog. E sad, zavisno od vrste autoriteta nacin odlucivanja ce imati autoritarni ili demokratski oblik.

Trazeci izvore koji govore o autoritetu uglavnom nadjoh da  se ocjenjuju vrste autoriteta u pozitivnom ili negativnom smislu, razmatraju se posledice necijeg autoritarnog nastupa ili pozicije. Stice se dojam da se  uvijek autoritet istrazuje sa humanistickog stanovista i o tome kako on mijenja odnose kod ljudi u liderstvu u vodjstvu i u vjestini upotrebe autoriteta bez nekih krsenja etickih pravila i normi. O ovom i slicnom autoritetu govore mnoge napisanje knjige o vjestini upravljanja u radnom prostoru, u menadzerstvu itd. Sve u svemu, idealan autoritet je onaj koji se prihvata bez bilo kakve prisile i sa samosvijescu, ali je pitanje da li takav autoritet zaista postoji.

 Takodje, moze se naci i jedna teza o auto-autoritetu kao procesu meditacije, po meni prilicno neobjasnjena i proizvoljna  po pitanju da li uopste je moguce tvrditi  postojanja nekog auto-autoriteta.

I dodjoh do jedne zanimljive istorijske price, koja je manje vise svima poznata ekranizacijom i u literaturi. Radi se se o pobuni posade na brodu “Baunti” 1787 god. kad su britanske misije kolonijalnog osvajanja i istrazivanja bila u ekspanziji. Misija plovidbe broda “Baunti” je bila cilj Tahiti. na kome bi se uzelo “hljebno drvo”, karakteristicna biljka  sa isto takvim plodom, koji bi sluzio u svrhu proizvodnje hrane kolonijalnoj radnoj snazi u Indiji.

Zapovjednik broda “Baunti” je bio kapetan Vilijam Blaj, koji je nametnuo okrutan stav prema posadi. Ako je vjerovati ovim  izvorima, nacini mucenja i torture posadi su bili na vrhuncu, sto je rezultiralo pobunom veceg dijela posade kao povod. Autoritet nametnut silom je i najvise pretpostavljeni uzrok pobune.

 Citao sam i druga misljenja. Vilijam Blaj je bio odlican oficir britanske mornarice, jer je bio pozrtvovan u cuvanju posade. Nakon obilaska Magelanovog moreuza (opasnog prolaza oko juzne Afrike), iako je strasna bura trajala mjesec dana nije izgubio nijednog clana. Kapetan Blaj se svojom surovoscu uspostavio sistem neprekidne pojacane budnosti, a samim tim i motivacije da se prodje uzasan morski prolaz. Takodje, kad su pobunjenici kapetana Blaja i osamnaest članova posade ubacili u camac za spasavanje, oni su bez mapa i instrumenata, u otvorenom camcu prešli 3.600 milja do holandske kolonije Timor, u blizini Jave!  To dokazuje prilicno ubjedljivu pricu o sposobnosti kapetana Blaja kao moreplovca.

 Medjutim, ova pobuna je nastala nakon iskrcavanja na Tahiti. Pretpostavlja se da je posada uzivala u ljepoti Tahitija i Tahicanki koje su poveli sa sobom. Pobuna je nastala u onom trenutku kad je Kristijan Flecer, sa lojalnim dijelom posade  imao IZBOR izmedju surovog putovanja i egzoticog zivota.

Da li je moguce iz ovog primjera nesto izvuci nesto o autoritetu?

Posto rekoh da je autoritet “nuzno zlo” koje se mora prihvatiti u svim mogucim upravljackim odnosima, manje ili vise izrazenog,  koji upravlja  tim  relacijama i kao fakat koji ostavlja bez izbora da li cemo jednog dana biti autoritet ili se podvrgavamo nekom autoritetu, puno je zanimljivije pitanje: koja je tajna odrzavanja autoritativnog uticaja na druge u vremenskom okviru, odnosno kako sto duze odrzati autoritet nad nekim(a) i na taj nacin ostvariti zamisljeni cilj?

Recimo, u nekom upravljackom sistemu u kome je narocito izrazena moc autoriteta, na primjer vojska, i dejstvo autoriteta na pripadnike specijalnih jedinica, ciji rad zaista iziskuje veliki psihofizicki napor, da je  i pored treninga neophodno obezbjediti takav autoritet koji bi zadrzao motivaciju podredjenog. Neke posebne vojne jedinice imaju dugu tradiciju (npr. Legija stranaca  od 1831) i sigurno se neko zapita, kako  je moguce odrzati autoritet tako dugo da bi sistem nesmetano funkcionisao. Isti slucaj je sa nekim politickim  rezimima i uredjenjima koji opstaju decenijama i decenijama, a ranije cak se odrzavali stotinama godina…

Tajna odrzivosti autoriteta je u konstantnosti inteziteta moci, tj. autoritet ne smije da oscilira . Ukoliko je uspostavljen kao umjeren, taj autoritet bi trebao djelovali umjereno neprekidno, a ne sa popustanjem ili dodavanjem uticaja moci. Onaj ko je podredjen autoritetu potrebno je da habituira (adaptira se ) na taj uticaj, cime se moc osjeca ali sposobnost reagovanja prestaje. Ukoliko na oscilacijama moci podredjeni uoce razlike, mogucnost uporedjivanja ostvaruje  sposobnost na reakciju i time oni traze ravnotezu koja im najmanje iziskuje napor prilagodjavanja autoritetu. Takodje, ukoliko je autoritet uspostavljen pod jakim i nemilosrdnim uticajem, on bi jednako trebao ostati takav, jer najmanja oscilacija u ublazavanju ga urusava, i poziva reakciju podredjenih da ga naprave jos blazim.

 Da se vratim kapetanu Vilijamu Blaju.

Poslije zadivljujuceg spasavanja i plovidbe 3600 km, i nakon spasavanja clanova lojalnih njemu, Vilijam Blaj je dobio zasluge Britanskog kraljevstva i kasnije dobrio poziciju guvernera Novog Juznog Velsa u Australiji, ali i za vrijeme sluzbe tamo izbila je pobuna protiv njega.

 Ocigledno, Vilijam Blaj je bio sposoban, nemilosrdan, strog i brutalan, ali nije znao kako da uspostavi autoritet.

Advertisements
| 1 komentar

Kretanje članaka

One thought on “Autoritet

  1. Pa očigledno da nije. Ili je imao raskorak (u svojoj glavi) između svojih mogućnosti i mogućnosti svojih saradnika, svojih želja i želja saradnika… itd

Vaš komentar :

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se / Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se / Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se / Promeni )

Google+ photo

Komentarišet koristeći svoj Google+ nalog. Odjavite se / Promeni )

Povezivanje sa %s

Create a free website or blog at WordPress.com.